3 Nis 2009

Bireysellik ve Tıp-2


Bir önceki blogta bireysellik ve tıp üzerine yazınca onu takip eden ve fakat daha önce yayımlanmış bir yazımı buraya koymanın iyi bir fikir olduğunu düşündüm.

Bireysel tedaviye örnek olması bakımından orijinal bir örnek olduğunu düşünüyorum. Yine mümkün olduğunca teknik terimlerden ve okuyanı boğucu derinliklerden kaçarak yazmaya çalıştım.

Warfarin, pıhtılaşmayı önleyici bir ilaç. Ağız yoluyla alındığı gibi vücuda enjekte de edilebilir. Uygulanacak dozaj son derece önemli. Genelde hastaya verilecek olan günlük doz 1-10 mg arasında. 2007 Eylülde, FDA (ABD’de ilaçların ve yiyeceklerin insan sağlığına uygun olduğunu denetleyen ve kullanım onayı veren kurul) warfarin için hasta dozajının ayarlanmasında genetik test zorunluluğu getirdi.

İşte bu bireysel tıp diye adlandırabileceğimiz sistemin uygulanmasına en yeni örneklerden biridir. Dolayısı ile artık kişilerin yapılarının farklılık göstermesinin ve bunun da bizzat dikkate alınmasına bir örnektir. Warfarin bugüne kadar pek çok hayat kurtarmıştır ve hatta penisilin ile hayat kurtarma yarışına girseler. Neredeyse her ikisi de birinci çıkacak. Belki penisilin biraz daha önde olabilir yarışta...

Neyse sonuçta demek istediğim warfarin önemli bir ilaç. İlk kullanım alanı neydi biliyor musunuz? Fare zehiri olarak yapıldı1948 yılında...Sonra 1955lere doğru pıhtılaşmayı önleyen ve hayat kurtaran bir ilaç olarak ün yaptı.

Dozaj ayarı çok önemli hatta kritik desek daha iyi...Sadece ABD’de bu nedenle acil servislere yılda 40.000 (kırk bin) kişi geliyor. Duruma göre ölümle sonuçlanan vakalar da var.

Bazılarımız başkalarına göre daha az doz almak durumunda...ya da daha fazla...her birey farklı. İşte bu genetik test ile dozaj saptanabilecek.

Warfarinin aktivitesi P450 2C9 ve VKORC1 isimli genlerden etkileniyor. P450 2C9 geninin dizisindeki bir değişiklik ilacın metabolizmaya katılmasını yavaşlatıyor ki kanamalar için bir risk oluşturuyor. Bu gen dizisindeki değişiklik her bireye gore farklılık gösterebilir (işte burada bireysellik işin içine giriyor). VKORC1 geninde de değişiklikler yine ilacın işleyişinde etkili.

Hatta bunun üzerine Washington Üniversitesi Tıp Merkezindeki araştırmacılar http://warfarindosing.org/ isimli web sitesinde doktorlara yardımcı olması amacıyla 1000 hastaya dayanılarak bir veri bankası kurarak dozaj tahmini de yapıyor.

Bu arada önemli bir ayrıntıyı tekrar belirtmekte yarar var. Bu yazıda söz edilen genlerin varlığı yeni değil elbette…FDA’nın warfarin kullanımı için böyle bir testi istemesi bireysel tıp için dikkate değer.

İlgilenenlere web sitesinin yayınlandığı makale;
Millican E, Jacobsen PA, Milligan PE, Grosso L, Eby C, Deych E, Grice G, Clohisy JC, Barrack RL, Burnett RS, Voora D, Gatchel S, Tiemeier A, Gage B. Genetic-Based Dosing in Orthopedic Patients Beginning Warfarin Therapy. Blood 2007.


Bu yazım ilk olarak MBide yayımlanmıştır.

9 Yorum:

Mehtap P.G on 3 Nisan 2009 19:27 dedi ki...

Universitedeyken, bize cok sik tekrar ederlerdi profesorler "hastalik yoktur, hasta vardir" diye.. iste anlattiklarin bunun gostergesi..
cok ilginc bir seri yazi.. Ilgiyle okuyorum..

Biraz on 3 Nisan 2009 20:00 dedi ki...

Hakikaten cok dogru bir soz ozellikle genom analizleri ve gen analizleri, ortya ciktigindan beri...kisiye ozel oldugunu gormekteyiz hastalik seyirlerinin, hastaliklarin ve hatta biyolojik saatimizin...

Belgin on 3 Nisan 2009 20:06 dedi ki...

Insallah bir gün bu yöntem her yerde ve herkes icin uygulanir. Cok güzel bir sey, sadece hastaligi degil, hastayi tüm olarak görmek. Simdiki sistem bana pek yürümüyormus gibi geliyor. Sadece hastaligi degil, tüm insani bir bütün olarak icine alan, kendisine özel olarak hitap etme, yüzyillardan beri uzak doguda yapilmakta (Cin`de mesela). Hastalara böyle yaklasmanin daha iyi sonuclar verecegine inaniyorum. Sonucta hepimiz özeliz:))

Biraz on 3 Nisan 2009 21:23 dedi ki...

>Belgin
Ve boylelikle bilimsel olarak da goruyoruz her bir bireyin kendi icinde de ozel oldugunu...

ıvır zıvır... on 3 Nisan 2009 21:57 dedi ki...

çok ilginç şeyler ..'bireyselleşmek' her yönde hissedilen ve aslında çokda yabancısı olduğumuz bir kavram değil...
belki 'kişisel bankacılık', 'müşteri hizmetleri', 'kurumsal muhatablıklarda telefon kaydı' gibi durumlar ..tabiatın bir gereği olan şeylerin günümüzde uygulanmaya başlanan 'bireysellik' yansımaları.... ve görüyorum ki yazılarınızdan .. biz canlılar bünyemizde bi yerlerde zaten böyle bir sistem ile iç içe yaşıyoruz...

beliki de şöyle bir örnek verile bilir (doğru olur mu bilmem)....
üç kişi özdeş birer mantar yer ... biri ölür ... biri fiziksel olarak ağır tahribata uğrar biri çok daha hafif atlatır... belki bu gibi bir durumda vücudumuzun o zehre tepkisidir... yani 'dozaj'...

bi örnekde ruhsal bireyselliğmize örnek olarak vereyim istedim...:)
biri bir olaya sadece sinirlenirken.. diğeri daha uysal ...bir diğeri ise küfürler savurur... bu reaksiyonda genetiğimizle alakalı elbet...

kısaca herşeyimiz bireyselleşirken (ve aslında zaten hep öyleyken) anlıyorum ki artık tedavilerimizde buna daha çok ayak uydurmaya başlamış....

bilgiler için teşekkürler....

Biraz on 3 Nisan 2009 22:10 dedi ki...

>ivirzivir
Bu verdigin ornekler cok cok benzer bir sekilde gercekte yasanmakta oyle dedigin gibi gerceklesmekte...
mesela kolon kanserine yakalanan insanlarda yapilmis bir arastirma var...mesela hastalarin cogu hastaligin seyrinden ve sonucundan olmekten cok...uygulanan dozun etkilerinden dolayi olmekte...herkesin esik degeri ayni degil...dolayisi ile bazilari dayanabilirken bazilari dayanamamakta...ama genetik yontemler ve analizler kalitelestikce sanirim tedavilerimizin de kalitesi artacak.

nehiro on 4 Nisan 2009 13:11 dedi ki...

Merhaba,
bloğunuza tesadeüfen geldim başka bloglar yolu ile ve tahminimden oldukça uzun süre kaldım... teşekkürler, çok güzel paylaşımlarınız var.
Bireyselleşiyoruz...Ve sağlığımız bile bize özel...

Biraz on 4 Nisan 2009 15:25 dedi ki...

>nehiro
Sevgili nehiro, begeni ve desteginiz icin cok tesekkur ederim...sevgi ve selamlarimla.
:)

ufukçizgisi on 4 Nisan 2009 22:09 dedi ki...

Bu yaşam tarzlarında, sıkıntılarla, uzaklaşmalarla, yalnızlaşmalarla vs ne hastalıklar neler neler çıkacak kimbilir..şükür ki çarelerini bulacak birileri var.

 

Hayattan ve Masallardan Biraz Copyright © 2009 WoodMag is Designed by Ipietoon for Free Blogger Template